ความรู้เรื่องวัคซีน
ความรู้เรื่องวัคซีนเพื่อประชาชน

5. การสร้างโรงงานวัคซีนไข้หวัดใหญ่ของไทย ได้อะไรมากกว่าวัคซีน

คอลัมน์หมอบ้านสวน เดือนมิถุนายน ปี 2560

หลายท่านคงเคยได้ยินข่าว ความล่าช้าของการสร้างโรงงานวัคซีนไข้หวัดใหญ่ จากมหาอุทกภัยและถูกตั้งกรรมการสอบ ต้องหยุดการก่อสร้างกว่าสองปี โชคดีที่คณะทำงานภายใต้คณะกรรมการวัคซีนแห่งชาติ ได้ทบทวนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เห็นว่าดำเนินงานเหมาะสมแล้ว จึงเสนอให้ดำเนินการต่อไปได้ จนในปัจจุบันก่อสร้างสำเร็จแล้วกว่า 90 เปอร์เซ็นต์

โครงการผลิตวัคซีนไข้หวัดใหญ่ รัฐบาลไทยกับองค์การอนามัยโลก (WHO) สนับสนุนงบประมาณและเทคโนโลยี ตั้งแต่ปี 2551 องค์การเภสัชกรรม(อภ.) รัฐวิสาหกิจภายใต้ สธ. เป็นผู้รับผิดชอบ ผลิตวัคซีนไข้หวัดใหญ่ตามฤดูกาล ชนิดเชื้อตาย หากมีการระบาดใหญ่ จะเปลี่ยนไปผลิตวัคซีนชนิดเชื้อเป็น สายพันธุ์ที่ระบาด ทำให้สามารถผลิตได้ปริมาณมากกว่าชนิดเชื้อตาย แต่วัคซีนเชื้อเป็นไม่เหมาะกับคนบางกลุ่ม เช่น หญิงมีครรภ์ ผู้ป่วยภูมิคุ้มกันต่ำ จึงไม่ผลิตกันในภาวะปกติ

ความตั้งใจดีของรัฐบาลสมัยนั้น หวังให้เป็นการเรียนรู้อุตสาหกรรมวัคซีนของคนไทย จึงเลือกกลยุทธ์การบริหารการก่อสร้างและพัฒนาวัคซีนโดย อภ. เอง ตั้งแต่การเลือกพื้นที่ การออกแบบ การคัดเลือกเทคโนโลยี เป็นต้น ไม่ได้จ้างหน่วยงานมาดำเนินการในภาพรวม หรือที่เรียกว่าเทอร์นคีย์ ถ้าหากเลือกกลยุทธ์หลัง ผู้รับงานก็จะบริหารและพัฒนาวัคซีนจนเสร็จ ส่งงานเมื่อผลิตวัคซีนได้แล้ว ข้อเสีย คือ เจ้าหน้าที่ไทยมีโอกาสเรียนรู้ได้น้อย

ผมมีโอกาสพูดคุยกับผู้รับผิดชอบโครงการส่งเสริมการผลิตวัคซีนไข้หวัดใหญ่ของ WHO ทำให้ทราบว่า 13 ประเทศทั่วโลก ที่ได้รับการสนับสนุน หลายประเทศมีปัญหาจนต้องยุติโครงการ บ้างก็ไม่ก้าวหน้า ฯลฯ เมื่อวานได้สอบถามผู้จัดการบริษัทจากเยอรมัน ซึ่งรับจ้างสร้างโรงงานวัคซีนและหลายผลิตภัณฑ์ กล่าวย้ำชัด ๆ 5 ปี เป็นเวลาปกติสำหรับการสร้างโรงงานประเภทนี้ แต่คนทั่วไปมักเข้าใจผิดว่าเพียง 1-2 ปี เหมือนการก่อสร้างทั่วไป

การสร้างโรงงานและการพัฒนาวัคซีนไข้หวัดใหญ่ของ อภ. นอกจากเป็นการยกระดับความสามารถการแข่งขันของประเทศ แล้วยังเป็นการเรียนรู้ที่สำคัญในการพัฒนาอุตสาหกรรมวัคซีนและชีววัตถุของคนไทยอย่างมาก ทั้งผู้บริหาร นักการเมือง และผู้ปฏิบัติ เชื่อว่าการผลิตวัคซีนตัวต่อ ๆ ไป ของไทย จะทำได้ดียิ่งขึ้น ในอนาคตหวังเป็นอย่างยิ่งว่าคงไม่ต้องคอยเจ็บแปลบแทงใจ กับคำกล่าว "ซื้อเขาดีกว่า" อีกต่อไป.

หมอบ้านสวน